Iedereen weet natuurlijk dat overgewicht het gevolg is van te veel eten en te weinig bewegen. Maar als dat zo is, waarom eten we te veel en bewegen we te weinig? Sterker nog, als die redenering klopt, waarom is er dan überhaupt een obesitasepidemie? Iets minder eten en iets minder bewegen, als het zo eenvoudig was, dan had niemand toch last van overgewicht?
Helaas, zoals wel vaker heeft de "wetenschap" ook ons op dit punt al tientallen jaren lang op een verkeerd spoor gezet. In een toekomstig artikel zal ik daar nog uitvoerig op terug komen. Deze post is alvast een voorschot daarop.
Want wat blijkt nu? Uit onderzoek blijkt namelijk dat er een verband is tussen obesitas en de hoeveelheid toxische stoffen in onze omgeving. Dat zit zo.
We weten bijvoorbeeld dat ons vetweefsel vol zit met toxische stoffen en chemicaliën. Typische Voorbeelden zijn pesticiden, PCB's en dioxines (remember de dioxinecrisis). Wanneer deze stoffen het lichaam binnendringen, moeten ze worden geëlimineerd voordat ze schade berokkenen aan organen of het zenuwstelsel. Dat eliminatieproces kan verschillende vormen aannemen: diarree, overgeven, griep, hoesten en niezen, of huiduitslag. Dat proces verloopt niet altijd even gemakkelijk en efficiënt. Bovendien hebben deze stoffen halveringstijden die tot verschillende jaren kan oplopen. Intussen moeten ze veilig opgeborgen worden, zodat ze geen schade berokkenen. Ons vetweefsel is daarvoor het meest geschikt.
Onderzoek wijst dit uit: muizen met overgewicht bijvoorbeeld bleven langer leven na vergiftigd te zijn met dioxines. Het is zelfs zo dat wanneer mensen beginnen af te vallen, ze ziek worden omdat alle gifstoffen nu vrijkomen in het lichaam in afwachting van verdere eliminatie. Kortom, gewichtsverlies kan dus schadelijk zijn, terwijl gewichtstoename net het lichaam beschermd. Misschien verklaart dit wel het "health at any size"-fenomeen, met name de vaststelling dat mensen met overgewicht en een hoger vetpercentage niet noodzakelijk ongezonder zijn.
Blijkbaar ligt de oplossing van dit raadsel vooral in het type vet : onderhuids vs. visceraal vet. Gifstoffen worden in de eerste plaats opgeslagen in onderhuids vet, omdat dat soort vet stabieler is. Onderhuids vet in tegenstelling tot visceraal vet heeft minder schadelijke effecten. Wellicht dus integendeel.
Het spreekt dan ook voor zich dat wanneer de hoeveelheid giftige stoffen in onze omgeving toeneemt, dit zal leiden tot een toename van het lichaamsgewicht en van met name vetopslag. Je lichaam zal zich immers willen beschermen tegen al dat gif, door haar vetmassa te gaan verhogen zodat al die gifstoffen veilig kunnen worden opgeborgen. Dit werd bewezen bij dieren: blootstelling aan chemicaliën maken dieren vatbaar voor vetaccumulatie en dit effect kan worden doorgegeven aan de nakomelingen.
Punt voor Gary Taubes: obesitas lijkt dus niet zozeer een probleem van calorieën te zijn, maar een "fat accumulation-problem". Je lichaam WIL meer vet opslagen (of voelt de noodzaak daartoe) en daardoor ga je meer eten (of je wordt insulineresistent). Overeten is dus eerder het GEVOLG van "obesitas" in plaats van de oorzaak. Wellicht is dit ook de verklaring waarom mensen die geraffineerd voedsel eten voortdurend met een hongergevoel blijven zitten. Aangezien die voeding niet de nodige micronutriënten bevat, gaat het eliminatieproces minder goed werken. Daardoor moet de vetopslag worden verhoogd en zal je lichaam het signaal geven om te blijven eten, tot het proces van vetaccumulatie is voltooid.
We komen daardoor in een vicieuze cirkel terecht en het beste wat we kunnen hopen is dat het beperkt blijft tot de accumulatie van onderhuids vet.
Hoe dan ook verschaft dit ons een ander inzicht in het obesitas-probleem. Het is dus niet zo simpel als calorieën in en calorieën uit. Veel mensen kunnen gewoonweg niet afvallen, omdat het lichaam niet wil afvallen. Dergelijke mensen moeten eerst op zoek gaan naar de OORZAAK daarvan, en dan een strategie ontwikkeling om die oorzaak weg te nemen of te mitigeren. Vasten kan helpen, omdat dit het eliminatieproces bevordert, net als beweging en het weglaten van geraffineerde voeding. Dus ja calorie-restrictie en meer sport kunnen helpen, maar de reden is niet omdat je daardoor meer calorieën verbruikt, maar omdat gifstoffen gemakkelijker worden geëlimineerd, en er dus minder behoefte is aan vetopslag.
Voor een andere reden waarom je lichaam vet zou willen opslaan, en je daardoor meer honger hebt, zie hier.
